آیت الله العظمی نائینی

بنام خدای بخشنده مهربان، تلگرافات و نامه هایی که متضمن سوالات شما است دریافت کردم. چون الحمدالله سالم به نجف اشرف برگشتم جواب سوالات شما را در رابطه با روشهای متعدد برگزاری مجالس عزاداری امام حسین (ع) در دهه اول ماه محرم و در روز عاشوراء به شرح ذیل است:

اول: بدیهی است که در ده روز اول محرم اجتماعات مردم و گروهای عزادار در تمام خیابانها به چشم دیده میشود، بدون شک این عزاداریها نه تنها جایز بلکه رجحان دارد و از آشکارترین مصادیق عزای سالار شهیدان و نیکوترین وسیله ای است برای تبلیغ هدف عالی حسین بن علی علیه السلام (ترویج قرآن و دین مبین اسلام) برای هر دور و نزدیک، لکن باید این شعار بزرگ از هر گونه محرمات مانند آواز خوانی و استعمال الآت لهو و لعب و نزاع و کشمکش برای جلو رفتن و عقب رفتن یکدیگر و نزاع بین اهل دو محله و دو هیئت خالی باشد و چنانچه گاهی چنین محرماتی در بعضی از هیئات عزا واقع شود حرمت آنها به عزاداری امام حسین سرایت نمی کند مانند نگاه کردن نمازگزار در حال نماز به زن اجنبی، که اگر کسی در حال نماز به زن اجنبی نظر عمدی کند حرام مرتکب شده ولی نمازش صحیح است.

دوم: و همچنین جایز است سینه زدن یا با دست به صورت زدن حتی اگر به حدی برسد که سینه و صورت سرخ و سیاه شود، بلکه اقوی جواز زنجیر زدن است بر شانه و پشت به حدی که به بیرون آمدن کمی خون منجر گردد بنا بر اقوی و اما بیرون آمدن خون از پیشانی در اثر شمشیر و قمه زدن در صورتی که از ضرر آن محفوظ باشد جایز است، بیرون آمدن خون بدون صدمه رسیدن به استخوان پیشانی که عادتا هم زیان نمیرساند و مانند اینها چنانکه اشخاص عارف به آن قمه میزنند و طوری هم میزنند که صدمه به استخوان سر نمیرساند. اگر در حال قمه زدن مطمئن بود که قمه زدن بر حسب عادت برایش ضرر ندارد و لکن بعد از زدن به قدری خون بیرون آمد که مضر بود کشف از حرمت آن نمی کند مانند کسی که وضو بگیرد یا غسل می کند و گمان دارد استعمال آب برایش ضرر ندارد و سپس روشن می شود که برایش ضرر داشته، و یا روزه ماه رمضان برایش ضرری ندارد ولی بعدا معلوم میشود که ضرر داشته منجر به گناه روزه دار و یا کم شدن اجرش نمیشود، خدا تصمیمات ما را در صراط مستقیم در دنیا و در آخرت پایدار بدارد.

سوم: ظاهرا جایز است شبیه شدن و ممثل گردیدن (در تعزیه خوانها) چنانچه بین شیعیان چندین قرن معمول و متداول است برای بپا داشتن عزا و گریه و گریاندن و خود را به حالت حزن و گریه در آوردن. حتی اگر مردها لباس زنها و یا زنها لباس مردها را بپوشند. و تحریم تشبیه و تمثیل مرد به زن زمانی است که مردان راسا خود را به زن و روش زنها در آورند نه اینکه در مدت کوتاهی لباس زن را بپوشند بدون اینکه خود را تبدیل کنند و از حدود مردان خارج شوند و مواظب باشند در شبیه خوانی و عزاداری محرمات شرعی انجام نشود و اگر اتفاقا حرامی واقع گردد سرایت به اصل عزاداری نمی کند چنانچه قبلا گفته شد.

چهارم: استفاده دمام (طبل و سنج و شیپور) جایز است اگر صداهای تولید شده سنتی و مانند آنهایی باشد که در دسته جات و سوگواریهای امام حسین (ع) مرسوم بوده است و در برخی از هیجانها و هوسه های عربی معمول است و نظیر آن کما اینکه امروز در نجف اشرف هم نزد ما معروف است.